الشيخ فاضل اللنكراني
546
جامع المسائل (فارسى)
ب - مطمئن است كه داروى خاصى براى بيمارى مفيد است ، و همچنين مطمئن است و يا احتمال مىدهد كه در صورت تجويز آن دارو عوارضى خفيف و يا شديدتر از خود بيمارى و حتى مرگ در اثر اين دارو ، گريبانگير اين بيمار خواهد شد . ( كه البته موارد الف و ب شامل مسائل تشخيصى نيز مىباشد ) . آيا پزشك در اين حالات مىتواند مريض را به حال خود بگذارد و چنين فرض كند كه : گويا پزشكى موجود نبوده و قضا و قدر الهى هر چه باشد بر او جارى خواهد شد . و بدين ترتيب خود را در معرض خطر مؤاخذه مادى و معنوى حاصل از عوارض احتمالى و هزينههاى نابجاى آن قرار ندهد ، و كار وى را به خداوند واگذارد كه يا خود بهبودى نسبى يابد و فرصت تحقيقات بعدى فراهم گردد ، و يا به تدريج دچار عوارض شديد و مرگ گردد ؟ اصولا در چنين مواردى كه پزشك واقعا نمىداند كه براى نجات جان يا رفع تسكين آلام يك بيمار چه كارى انجام دهد ؛ وظيفهء او چيست ؟ درمانهاى بدون اطمينان و غير قابل اعتماد ؟ ( كه ممكن است خود آنها باعث مرگ يا عوارض شديدتر شوند ) و يا عدم هر گونه اقدام درمانى ؟ آيا اگر پزشك با اقدام به درمان نامطمئن ، موجب خسارت و مرگ مريض گردد ؛ مسئول است ؟ آيا اگر اقدام به هيچ درمانى نكند ( با توجه به علل و توضيحات فوق ) ، مسئوليتى متوجهء اوست ؟ اين موضوع با توجه به اين نكته كه گاهى ، فرصت هيچگونه مشورت يا ارجاع بيمار به پزشكان متخصص و آگاه ديگرى وجود ندارد ، مطرح است . ( در خاتمه جهت روشن شدن موضوع ، مثالى ذكر مىشود : گاهى پزشكى كه داراى تجربهء كافى نيست با بيمارى در حالت بيهوشى ، مواجه مىشود كه نمىداند اين بيمار در اثر كمبود يا ازدياد قند بدنش ، دچار بيهوشى شده است ، در اين حالت طبيعى است كه درمان كاملا متناقض است و باعث اشتباه پزشك مىشود . جواب : پزشكى ، مانند ساير فنون و دانشها مراتب متعدّد دارد ؛ و اگر طبابت و مداوا پيش از رسيدن به حد تخصّص جايز نباشد - همانگونه كه در سؤال اشاره